ชื่อวิชา &n bsp; &nbs p; พระพุทธศาสนามหายาน (Mahayana Buddhism)
รหัสวิชา &n bsp; &nbs p; BU ๕๐๐๒ &n bsp; &nbs p; &n bsp; &nbs p; &n bsp; หน่วยกิต ๓ (๓-๐-๖)
ชั้นปีที่ ๒ &n bsp; &nbs p; &n bsp; ภาคการศึกษาที่ ๒ &n bsp; &nbs p; ปีการศึกษา ๒๕๕๔
อาจารประจำชุดวิชา &n bsp; พระครูสมุห์ไกรยะสิทธิ์ ฐานโกสโล (ดร.)
ผู้บรรยาย &n bsp; &nbs p; &n bsp; พระครูสมุห์ไกรยะสิทธิ์ ฐานโกสโล (ดร.) และคณะ
เนื้อหารายวิชา (Course description)
ศึกษาประวัติศาสตร์ขอ งพุทธศาสนามหายาน กำเนิดพระพุทธศาสนานิกายมหายาน ในประเทศต่างๆ วิเคราะห์แนวคิดตรียาน เอกยาน ตรีกาย ศูนยตวาทิน อัสติวาทิน ตถาคตครรภ์ โพธิสัตวมรรค พระสูตรที่สำคัญ ๆ เช่น มหาปรัชญาปารมิตาสูตร บุคคลสำคัญที่มีอิทธิพลต่อคำสอนของมหายาน เช่น นาคารชุน วสุพันธุ อัศวโฆษ ปรัชญาสำนักมาธยามิกะ สำนักโยคาจาระ สำนักสัทธรรมปุณฑริกะ สำนักสุขาวดี สำนักอวตังสกะ และสำนักฌาณ(เซ็น)
วัตถุประสงค์ของวิชา
๔.๑ เพื่อรู้และเข้าใจประวัติศาสตร์มหายาน และสาระพัฒนาการปรัชญามหายานของสำนักต่าง ๆ
&n bsp; ๔.๒ เพื่อให้เข้าใจรากฐานอันเป็นพื้นฐานความคิดที่สำคัญของมหายานในประเทศต่างๆ
&n bsp; ๔.๓ เพื่อสามารถอธิบายหรือแก้ปัญหาบางเรื่องของฝ่ายเถรวาทได้
๔.๔ สามารถวิเคราะห์คำสอนมหายานด้านอภิปรัชญา ญาณวิทยา และจริยศาสตร์อย่างเป็นระบบ
๔.๕ ตระหนักถึงคุณค่าในคำสอนของพุทธศาสนามหายานและสามารถประยุกต์ใช้กับวิถีชีวิตแบบเถรว าทได้
หัวข้อวิชา (Course Outline)
&n bsp; ๑. บทนำ :มโนทัศน์พระพุทธศาสนา ; &n bsp; &n bsp; &nbs p; ๙ ชั่วโมง
&n bsp; &nbs p; - ประวัติศาสตร์กำเนิดพุทธศาสนา
&n bsp; &nbs p; - แนวความคิดพื้นฐานของมหายาน มหายานคืออะไร
&n bsp; &nbs p; - แนวคิดเรื่อง ตรียาน เอกยาน ตรีกาย
&n bsp; &nbs p; - แนวคิดเรื่องโพธิสัตวยาน (เส้นทางแห่งพระโพธิสัตว์)
&n bsp; &nbs p; - แนวคิดเรื่องตถาคตครรภ์ เรื่องวิสุทธิภูมิ
- นิพพานคือสังสาระวัฏ หรือ โลกุตตระไม่แยกขาดจากโลกิยะ
&n bsp; ๒ มหายานที่มีพัฒนาการในอินเดีย &n bsp; &nbs p; &n bsp; ๖ ชั่วโมง
๒.๑ นิกายมาธยมิกะ / ศูนยตาวาทิน
- หลักการของศูนยตวาทิน
- หลักวิภาษวิธีของนาคารชุน (หลักจตุโกฏิ)และ ทัศนะเกี่ยวกับความจริง
- แนวคิดเรื่องปฏิจจสมุปบาท (โลกทัศน์แบบมองสิ่งต่าง ๆ เป็นลูกโซ่)
- ศูนยตาในทรรศนะของนิกายมาธยมิกะกับ อนัตตาในนิกายเถรวาท
- สรรพสิ่งคือความว่าง (ศูนย์)
๒.๒ นิกายโยคาจาร / จิตตอนิจจตาวาทิน &n bsp; &nbs p; ๖ ชั่วโมง
- แนวคิดหลักในลังกาวตารสูตร
- แนวคิดเรื่องวิญญาณ และ จิตนิยมในนิกายโยคาจาร
- แนวคิดเรื่องอาลยวิญญาณ ตถาคตครรภ์ ธรรมกาย
- เรื่องจิตกับสังสารวัฏและการหลุดพ้น
- สรรพสิ่งคือจิต (The Mind - Only)
&n bsp; ๓. มหายานที่มีพัฒนาการในประเทศต่าง ๆ &n bsp; &nbs p; &n bsp; &nbs p;
๓.๑ นิกายสัทธรรมปุณฑริกะ /โพธิสัตวมรรค &n bsp; &nbs p; ๖ ชั่วโมง
- แนวคิดหลักในสัทธรรมปุณฑริกสูตร
- ธรรมชาติแห่งพุทธภาวะและทางสายกลาง(จตุโกฏิ)
- แนวคิดเรื่อง จิตหนึ่ง และตรีสัตย์
- แนวคิดเรื่องอวิชชากับนิพพาน
- โพธิสัตวยาน (เส้นทางแห่งพระโพธิสัตว์)
๓.๒ นิกายสุขาวดี / พุทธเกษตร/ Buddha Land
- แนวคิดหลักในมหาสุขาวดีวยูหสูตร
- สุขาวดีพุทธเกษตร(พระอมิตาภาพุทธ) และพุธเกษตรอื่น ๆ
- พระอวโลกิเตศวรกับพระโพธิสัตว์กวนอิม
- สุขาวดีกับกฎแห่งกรรม- พุทธเกษตรสุขาวดีกับนิพพาน
- แดนบริสุทธิ์แห่งจิตที่บริสุทธิ์
๓.๓ นิกายอวตังสกะ / จิตตอมตวาทิน &n bsp; &nbs p; &n bsp; &nbs p; ๖ ชั่วโมง
- แนวคิดหลักในอวตังสกสูตร
- พระไวโรจนพุทธเจ้า (กายธรรมที่ส่องสว่างอยู่ในทุกสิ่ง)
- ขงจื่อ เต๋า พุทธ (จิตเดิมแท้คือจิตหนึ่ง)
- เอกสัตยธรรมธาตุ (ความเป็นทั้งหมดในหนึ่งเดียว)
- ตถตา ความจริงเป็นเช่นนั้นเอง
๓.๔ นิกายธยานะ /เซน / ;วิธีการแบบจิตสู่จิต/ ซาโตริ &n bsp; &n bsp; ๖ ชั่วโมง
- กำเนิดนิกายเซน
- ระบบโกอัน (การคิดโดยปราศจากวิธีคิด)
- เซนกับนิกายมาธยมิกะกับนิกายโยคาจาร และนิกายอวตังสกะ
- แนวคิดเรื่องธรรมชาติจิตเดิมแท้ และ การบรรลุพุทธภาวะ (โพธิจิตของสัตว์)
- ภาวะที่แท้จริงย่อมไม่มีสวลักษณ์ จิตที่ไร้จิต(อทวิภาวะ)
- สรรพสิ่งแท้จริงคือความเป็นไปตามธรรมชาติ
&n bsp; ๔. สรุป : อิทธิพลพระพุทธศาสนามหายานในประเทศต่าง ๆ &n bsp; ๖ ชั่วโมง
&n bsp; &nbs p; &n bsp; &nbs p; &n bsp; &nbs p; รวม &n bsp; ๔๕ ชั่วโมง
๕. กิจกรรมการเรียนการสอน
&n bsp; ๑. บรรยาย
&n bsp; ๒. มอบหมายงานให้ไปศึกษาค้นคว้า
&n bsp; ๓. จัดอภิปรายหรือสัมมนากลุ่มย่อย
&n bsp; ๔. จัดทำรายงานและสรุปผล
๖. การประเมินผล
๑. การมีส่วนร่วมในการเรียน ๒๐ %
๒. รายงานเดี่ยวในหัวข้อเรื่องที่สนใจอย่างอิสระ ๒๐%
๓. การสัมมนากลุ่มย่อยในหัวข้อที่มอบหมาย ๑๐ %
๔. สอบวัดผลด้วยข้อสอบอัตนัยและปรนัย ๕๐%
๗. การวัดผลสัมฤทธิ์ในการเรียน
&n bsp; ๗.๑ การศึกษาค้นคว้า / รายงานหน้าชั้น (รายงานกลุ่ม) &n bsp; &nbs p; ๓๐%
&n bsp; &nbs p; - แนวคิดเรื่องพระพุทธศาสนามหายานในประเทศไทยในทัศนะของนักศึกษา
- แนวคิดเรื่องการเกิดขึ้น ดำรงอยู่ และพัฒนาไปของพระพุทธศาสนามหายาน เป็นหลากหลายนิกาย ในประเทศต่าง ๆ
&n bsp; &nbs p; - แนวคิดเรื่องวิกฤติโลกแก้ได้ด้วยอุดมการณ์พระโพธิสัตว์
&n bsp; ๗.๒ ความสนใจเข้าเรียนสม่ำเสมอ / การแต่งกาย / การมีส่วนร่วมในการเรียน &n bsp; ๒๐%
&n bsp; ๗.๓ การสอบปลายภาค &n bsp; &nbs p; &n bsp; &nbs p; &n bsp; ๕๐%
๘. การประเมินผลการเรียน
&n bsp; เนื่องจากเป็นนิสิตวิชาเอกปรัชญาและศาสนา การให้เกรดจึงขึ้นอยู่กับการวัดผลสัมฤทธิ์ในข้อ ๘ โดยใช้เกณฑ์ ดังนี้
|
เกรด |
F = ๐ |
D = ๑.๐ |
D+ = ๑.๕ |
C = ๒.๐ |
C+ = ๒.๕ |
B =๓.๐ |
B+ =๓.๕ |
A =๔.๐ |
|
คะแนน |
๐-๔๙ |
๕๐-๕๕ |
๕๖-๕๙ |
๖๐-๖๗ |
๖๘-๗๔ |
๗๕-๘๒ |
๘๓-๘๙ |
๙๐-๑๐๐ |
๙. การให้โอกาสนอกเวลาเรียนแก่นิสิตเข้าพบและให้คำแนะนำในด้านการเรียน
&n bsp; สถานที่ ศูนย์วิท ยบริการ ณ วัดโกเมศรัตนาราม จังหวัดปธุมธานี
&n bsp; วันและเวลา เสาร์ ในเวลาราชการ ติดต่อโดยมาพบด้วยตนเอง
หรือ ที่เบอร์โทร. ๐๘๙ ๗๔๑-๗๒๔๘, ๐๘๔-๑๓๓-๕๖๕๕, ๐๘๔-๘๙๓-๒๕๙๕
e-mail : kaewpet.kaewpet@gmail.com
๑๐. เอกสารอ่านประกอบ
&n bsp; ๑. โกเมนทร์ ชินวงศ์. พระพุทธศาสนามหายาน เอกสารประกอบการสอน (อัดสำเนา)
&n bsp; ๒. คอนซ์, เอดเวิร์ด. พุทธศาสนา: สาระและพัฒนาการ แปลโดยนิธิ เอี่ยวศรีวงศ์. กรุงเทพฯ :
วารสารบ้านและสวนและแพรว, ๒๕๓๐.
&n bsp; ๓ . คึกฤทธิ์ ปราโมช .เซนและนิกายวัชรยาน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สยามรัฐ, ๒๕๒๗.
&n bsp; ๔. ฉัตรสุมาลย์ กบิลสิงห์. ประเทศจีนกับพระพุทธศาสนา (ฝ่ายมหายาน). กรุงเทพฯ:
มหามกุฎราชวิทยาลัย, ๒๕๒๕.
๕. เดอ แบรี, วิลเลียม ธีโอดอร์, บรรณาธิการ. บ่อเกิดลัทธิประเพณีจีน ๕ เล่ม แปลโดย
จำนงค์ ทองประเสริฐ. กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๑๐-๒๕๑๒.
๖. เดอ แบรี, บ่อเกิดลิทธิประเพณีอันเดีย ๓ เล่ม แปลโดยจำนงค์ ทองประเสริฐ. กรุงเทพฯ:
ราชบัณฑิตยสถาน, ๒๕๑๓.
๗. พระเทพเวที. พระพุทธศาสนาในอาเซีย, กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย, ๒๕๓๑.
๘. เสถียร โพธินันทะ. ปรัชญามหายาน. กรุงเทพฯ: บรรณาคาร, ๒๕๒๒.
๙. สมภาร พรมทา. พุทธศาสนามหายาน กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๐.
๑๑. เนื้อหาการสอน และการจัดบทเรียน
การจัดบทเรียนแบ่งออกเป็น ๑๓ สัปดาห์ ๆ ละ ๓ คาบ ๆ ละ ๕๐ นาที รวมทั้งหมด ๓๙ คาบดังนี้
|
สัปดาห์/คาบ |
เนื้อหาที่สอน |
กิจกรรมการเรียนการสอน |
|
๑/๑-๓ |
แนะนำข้อตกลงเบื้องต้นในการเรียนการสอนหมวดวิชาพระพุทธศาสนามหายาน แจกเอกสารประกอบการเรียนการสอน |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น |
|
๒/๔-๗ |
มโนทัศน์พระพุทธศาสนา
- กำเนิดพระพุทธศาสนา
- แนวคิดพื้นฐานของมหายาน มหายานคืออะไร |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น |
|
๓/๘-๑๑ |
- ความแตกต่างทางความเชื่อระหว่าง หินยาน (เถรวาท) กับ มหายาน
- แนวคิดเรื่อง ตรีกาย เอกยาน ตรียาน
|
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น |
|
๔/๑๒-๑๔ |
- แนวคิดเรื่อง โพธิสัตวยาน (เส้นทางแห่งพระโพธิสัตว์)
- แนวคิดเรื่อง วิสุทธิภูมิ
- มหาปณิธาน ๔
- จุดมุ่งหมายของมหายาน |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๑ |
|
๕/๑๕-๑๗ |
หลักธรรมสำคัญของนิกายมหายาน
- จตุรปณิธาน ทศปารมิตา ทศภูมิ หลักโพธิจิต
|
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๒ |
|
๖/๑๘-๒๐ |
พระสูตรสำคัญมหายาน
- มหาปรัชญาปารมิตาสูตร
- สัทธรรมปุณฑริกสูตร |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๓ |
|
๗/๒๑-๒๓ |
มโนทัศน์พระพุทธศาสนามหายาน ตรีกาย, โพธิสัตว์, วิสุทธิภูมิ, ความแตกต่างระหว่างหินยาน (เถรวาท) กับ มหายาน หลักธรรมสำคัญของนิกายมหายาน และจุดมุ่งหมายของมหายาน |
แบบทดสอบมีการทดสอบย่อยครั้งที่ ๑ |
|
๘/๒๔-๒๖ |
สำนักปรัชญามหายานนิกายมาธยามิก : ศูนยตวาทิน
สำนักปรัชญามหายานนิกายโยคาจาร: อัสติวาทิน
สำนักปรัชญามหายานนิกายสัทธรรมปุณฑริกะ |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๔ |
|
๙/๒๗-๒๘ |
สำนักปรัชญามหายานนิกายสุขาวดี
สำนักปรัชญามหายานนิกายอวตังสกะ
สำนักปรัชญามหายานนิกายฌาน |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๕ |
|
๑๐/๒๙-๓๑ |
นิกายต่างๆ ในพระพุทธศาสนามหายาน
- ในประเทศอินเดีย
- ในประเทศจีน
- ในญี่ปุ่น |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๖ |
|
๑๑/๓๒-๓๔ |
- ในทิเบต
- ในเนปาล
- ในประเทศไทย |
บรรยาย/ซักถามข้อสงสัย/แสดงความคิดเห็น/รายงานกลุ่มที่ ๗ |
|
๑๒/๓๕-๓๗ |
สรุปภาพรวมทั้งหมด |
รายงานกลุ่ม/เดี่ยว |
|
สัปดาห์ที่๑๓ |
สอบปลายภาค |
|
|
|
|
|
๑๒. การสอบ
&n bsp; ข้อสอบปรนัย / อัตนัย
๑๓. ผู้สอน : พระครูสมุห์ไกรยะสิทธิ์ ฐานโกสโล (ศน.บ. ค.ม. Ph.D) และคณะ
&n bsp; ลงนาม........................................................................... ...... (ผู้รายงาน)
&n bsp; &nbs p; (พระครูสมุห์ไกรยะสิทธิ์ ฐานโกสโล)
/
/
..
